31 Ocak 2017 Salı

Başkanlık ile Partili Cumhurbaşkanlığı Farkları

Aralık ayında meclis gündemine gelen ve ocak ayı başından beri görüşmelerine devam edilen yeni anayasa değişikliği teklifi, 21 Ocak tarihinde yapılan genel oylamayla sonuca kavuşmuştur. 


21 maddeden 18 maddeye düşürülen yasa teklifi, bu genel oylamada 339 oy olarak referandum oylamasına sunulacaktır. Başkanlık sistemi ve ülkemize nasıl uyarlanacağı da merak konusu olmuştur. Ak Parti tarafından hazırlanan ve MHP ile iş birliğine gidilen anayasada son karar nisan itibariyle kamuoyunun olacaktır.  Ülkemizde uygulanacak olan sistem, başkanlık sistemi üzerinden uyarlanmış olacak. Aynı zaman yarı başkanlık olarak da lanse edilmektedir. Cumhurbaşkanı- parti ilişkisinden dolayı da partili cumhurbaşkanlığı olarak ülkemizde anılmaktadır.

Partili Cumhurbaşkanlığı Sistemi

 Partili cumhurbaşkanlığı sisteminde, şu an geçerli olan anayasa varlığını sürdüren 101. maddenin dışına çıkılmaktadır.

Yani, maddede yer alan “Cumhurbaşkanının parti ve meclisle ilgisi kesilir.” ibaresi bu sistemde uygulanmamaktadır. Bunun için de anayasada değişikliğe gidilmektedir. Aslında bu anayasa değişikliği bu yeni yönetim sistemine uyum sağlama amacı da gütmektedir bir yandan. Yeni cumhurbaşkanlığı sistemi kapsamında cumhurbaşkanı ve parti ilişiği kesilmez, birçok üst atamayı cumhurbaşkanı atar. Başbakanlık sisteminde bulunmayan başbakanlık makamı bu sistemde hala bulunabilir fakat pek söz alacağı durum olmaz.

Bu sistemi kullanan ülkelerde başbakanın adının bilinmediği durumlar dahi olabilmektedir. Yanı sıra, bu sistem birçok açıdan cumhurbaşkanlığı makamına odaklıdır; yargı atamaları, üst düzey atamalar gibi birçok mevzuya hakimdir. Sistemin uygulanıp uygulanmayacağı 2017 Nisan ayında belli olacaktır. Sonraki süreçte geçiş aşaması olacak ve 2019 yılında tam anlamıyla uygulanmaya başlanacaktır.